پنل خورشیدی و کاربرد های آن

انرژی خورشیدی در حال حاضر جزو بهترین انرژی های طبیعی بوده که در دسترس بوده کارایی بسیار زیادی دارد. این انرژی بر خلاف سایر انرژی ها فاقد آلودگی های جانبی بوده و در زمان کوتاهی می تواند انرژی بسیار بالایی تولید کند.

انرژی خورشیدی در نتیجۀ تابش نور خورشید به زمین در یک ساعت بوده که انرژی مورد نیاز یک سال را تأمین می کند. از جمله ویژگی های انرژی خورشیدی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 

  • انرژی نامتناهی
  • ارزان 
  • تجدید پذیر 
  • قابل دسترس
  • عدم آلودگی برای محیط زیست
  • کم خطر
  • کیفیت و قدرت بالا

با توجه به ویژگی های مثبت فراوانی که این انرژی دارد بسیار مورد توجه افراد مختلف قرار دارد. این انرژی برای مصارف مختلفی استفاده می شود و تحولات بزرگی برای استفاده از انرژی های طبیعی دارد. یکی از کاربردهای این انرژی، تأمین برق و گرما ساختمان ها است که با پنل های مخصوص این انرژی دریافت شده و برای نیازهای مشخص استفاده می شود.

 

سلول های خورشیدی چگونه عمل می کنند؟

 

سلول خورشیدی در واقع به صفحاتی گفته می شود که با دو روش جذب ترمیک و فتوولتائیک برای جذب نور خورشید کار می کند. نور خورشید به هنگام تابش بر این صفحات و سلول های خورشیدی به انرژی دیگری تبدیل شده و برای ساختمان ها معمولاً استفاده می شود.

ترمیک یکی از روش های جذب انرژی خورشیدی است که آن را به حرارت تبدیل می کند که برای گرم شدن آب و محیط ساختمان ها به کار گرفته می شود. در روش فتوولتائیک انرژی حاصل از خورشید به الکتریستیه تبدیل شده و برای تأمین برق ساختمان ها از آن استفاده می شود.

سلول های خورشید را می توان بر روی ساختمان های مختلف نصب کرد و برای جلوگیری از هدر رفتن انرژی باید آن را در نقطه ای نزدیک به ساختمان کار گذاشت.معمولاً صفحات خورشیدی را در ساختمان ها بر روی پشت بام ها قرار می دهند.

یکی دیگر از ویژگی های مثبت پنل های خورشیدی، امکان ذخیره سازی انرژی در باتری های مخصوص است. با ذخیره کردن این انرژی می توان از آن در طول شب و یا در زمان افزایش مصرف انرژی می توان از آن استفاده کرد.

 

موارد استفاده از سلول ها و پنل های خورشیدی چیست؟

 

همانطور که گفتیم معمولاً از این انرژی برای تأمین الکتریسیته و گرما و حرارت استفاده می شود. علاوه بر این ها این انرژی برای موارد زیر نیز قابل استفاده است.

 

کاهش هزینه های تامین انرژی

 

کاهش هزینه های تأمین انرژی، با استفاده از این انرژی شاهد کاهش هزینه ها برای الکتریسیته و برق خواهیم بود علاوه بر آن چون این انرژی گرما نیز تولید می کند در حفاظت از منابع طبیعی مانند گاز نیز صرفه جویی می شود و هزینه ها کاهش می یابد. انرژی خورشیدی از آن جایی که جزو انرژی های تجدید پذیر حساب می شود بسیار مورد توجه جوامع پیشرفته قرار گرفته است.

علاوه بر آن مشکلات زیست میطی و آسیب رسانی آن به طبیعت بسیار کم بوده و از این نظر بسیار مهم و قابل توجه است.

 

کاهش آلودگی های زیست محیطی

 

کاهش آلودگی های محیط زیست یکی دیگر از ویژگی های مثبت این انرژی است. برای مثال هنگام تولید انرژی الکتریسیته آلودگی زیادی بر محیط زیست وارد می شود به همین دلیل استفاده از انرژی خورشیدی که یک انرژی پاک است بسیار برای حفظ محیط زیست است.

از آنجایی که خورشید با تابش خود موجب گرم شدن محیط و آب می شود به همین منظور از این انرژی برای انتقال گرما بدون استفاده از سوخت های فسیلی که موجب آسیب رساندن به محیط زیست می شوند؛ استفاده کرد.

به صورت مختصر از مزایا و ویژگی های منحصر به فرد انرژی خورشید می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 

  • تأمین انرژی برق برای ساختمان ها
  • گرم کردن آب استخر و یا آب لوله کشی
  • تأمین آب گرم مصرفی
  • تأمین انرژی گرمایشی
  • تامین روشنایی فضای باز
  • خشک کن خورشیدی
  • آب شیرین کن خورشیدی

قیمت انرژی خورشیدی چقدر است؟

 

این انرژی از جمله انرژی های جبران پذیر بوده که به آسانی قابل دسترس است. این انرژی ارزان برای کشوری مانند ایران که مدت زمان تابش نور خورشید نسبت به سایر کشورهای بیشتر است، بسیار مناسب و کاربردی است.

پنل های خورشیدی معمولاً برای استفاده از انرژی خورشیدی در 3 نوع مونوکریستال، پلی کریستال و ترکیبی در دسترس و قابل استفاده است. این 3 دسته برای نواحی مختلف قابل استفاده بوده، نواحی مانند مناطق گرمسیر و یا مناطق سردسیر بسیار مناسب است. پنل های خورشیدی به دلیل این که ساختار متفاوتی دارند جذب متفاوت و در نتیجه قیمت متفاوتی نیز دارند.

 

پنل ‌های پلی‌کریستال

 

یکی از انوع پنل های خورشیدی پنل های پلی کریستال است. این پنل جای بیشتری را اشغال می کند زیرا ابعاد آن بزرگ بوده؛ برای مناطق گرمسیر راندمان بهتری از خود نشان می دهد و قیمت مناسبی نیز دارد.

 

پنل‌ های مونوکریستال‌

 

پنل‌ های مونوکریستال‌

نام یکی دیگر از پنل های خورشیدی مونوکریستال است که عملکردی قدرتمند داشته، قابلیت جذب ذرات خورشیدی را دارد، فضای کمی را اشغال می کند و برای مناطق سردسیر بسیار مناسب است اما نسبت به پنل های پلی کریستال قیمت بیشتری دارد.

پنل ‌های ترکیبی

 

پنل های ترکیبی

نام یکی یگر از پنل های خورشیدی، پنل ترکیبی است که علاوه بر سلول های کریستال دارای یک لایه نازک فیلم نیز هست. این پنل انرژی خورشیدی بیشتری را به خود جذب کرده و از تکنولوژی پیشرفته تری برخوردار است و به همین دلیل یکی از گران قیمت ترین پنل های خورشیدی است.

 

پنل های خورشیدی چه فوایدی دارند؟

 

این پنل های دارای ویژگی های مفیدی هستند که بسیار قابل توجه بوده برای مثال زمان استفاده از این پنل ها از تجهیزات آف گرید در آن استفاده می شود. این نوع از تجهیزات به جریان اصلی برق نیاز نداشته و به همین دلیل هم هستند.

پنل های مفید خورشیدی برای بسیاری از کشورها باعث شده اند که شهروندان آن هزینۀ گزافی برای نصب دکل و کابل کشی ساختمانی نداشته باشند. زیرا که این انرژی ارزان قیمتی بوده و درصورتی که از آن به درستی نگهداری شود قابلیت تولید انرژی تا سه دهه را دارد.

یکی از مهمترین فواید این پنل استفاده از انرژی های پاک و تجدیدپذیر بوده که با توجه به تغییر الگوی آب و هوای کره زمین و گرم تر شدن آن برای حفظ اتمسفر امر بسیار مناسب و مفیدی به حساب می آید. این پنل ها کمترین آلودگی و استهلاک را دارند.

از دیگر فواید این پنل می توان به هزینۀ کمتر اشاره کرد. زمانی که شما یک پنل با هر میزان قیمت به اندازه 15 تا 20 سال عمر مفید داشته و هزینه های جانبی ندارد.

در صورتی که میزان انرژی تولید شده توسط پنل بیش از انرژی مصرفی باشد قابلیت فروش انرژی مازاد تولید شده وجود دارد که معمولاً کمپانی های سازنده آن را خریداری می کنند.

 

پنل های خورشیدی چگونه کار می کنند؟

 

پنل های خورشیدی همانطور که از نامشان پیدا است انرژی تجدید پذیر خورشید را می گیرند و آن را به الکتریسیته تبدیل می کنند. این پنل ها دارای سلول های خورشیدی بوده که هر کدامشان لایه های سیلیکونی، لایه های فسفری برای تولید بار منفی و لایه های بور برای تولید بار مثبت تشکیل شده اند.

این پنل های فوتوت های خورشید را به خود جذب کرده و جریان الکتریکی را ایجاد می کنند. این انرژی تولید شده توسط فوتون ها امکان خروج از مدار اتمی و رها شدن در میدان الکتریکی را به فوتون ها از طریق سلول های خورشیدی می دهد. این میدان الکتریکی معمولاً الکترون های آزاد را در مسیر جریان الکتریکی هدایت کرده که به این عمل فوتوولتائیک می گویند.

معمولاً یک خانه متوسط دارای سقف مناسبی برای نصب این پنل ها بوده که در طول روز انرژی مازاد تولید می کنند و در طول شب می توان از آن انرژی به آسانی استفاده کرد. کنتورها معمولاً این امکان را به صاحبین پنل های خورشیدی می دهند که بیشتر از حد مورد نیازشان انرژی تأمین کند و بابت آن هزینه دریافت کنند.

در تجهیزات آف گرید بانک باتری، کنترل کننده شارژ و معکوس کننده از اعضای ضروری آن هستند. سیستم خورشیدی جریان مستقیم برق را به واسطۀ کنترل کننده شارژ به بانک باتری ارسال می کند.

پس از آن انرژی از بانک باتری به قسمت معکوس کننده می رود و جریان مستقیم به جریان متناوب تبدیل می شود و برای دستگاه هایی که با جریان مستقیم کار نمی کنند، این انرژی مورد استفاده قرار می گیرد.

پنل یا سیستم خورشیدی را به واسطۀ معکوس کننده سایز بندی می کنند تا به نیازهای مختلف پاسخگو باشد. برای جریان متناوب تجهیزات برقی خانه و یا مجتمع های تجاری، وسایل نقلیه و قایق ها، کنترل اتاقک ها، کلبه ها، تجهیزات ارتباطی، جریان دیدبانی نفت یا گاز و … مورد استفاده قرار می گیرد.

 

سوالات متداول

استفاده از پنل های خورشیدی چه فایده ای دارد؟

استفاده از این پنل ها مانع از انتشار آلودگی در محیط زست، هزینه کمتر و کسب درآمد از تولید انرژی بیشتر است.

آیا سیستم های خورشیدی هزینه بردارند؟

خیر، با توجه به نیاز خود در صورتی که سیتم مناسب را انتخاب کنید این سیستم 15 تا 20 سال برای شما عمر مفید داشته و هزینه ای را بر شما تحمیل نمی کند.

آیا پنل های خورشید جزو سیستم های انرژی پاک به حساب می آیند؟

پاسخ به این سوال مثبت است.

آیا استفاده از پنل خورشیدی در کشور ایران امکان دارد؟

بله قطعا ایران یکی از کشورهای مناسب برای استفاده از این سیستم بوده زیرا که مدت زمان بیشنتری در ایران روز است و خورشید در آسمان حضور دارد.

آیا در مناطق سردسیری نیز می توان از پنل خورشیدی استفاده کرد؟

بله در مناطق سردسیری هم امکان استفاده از این سیستم وجود دارد.

قطع شبکه‌ برق ۱۲ روستای کرمانشاه بە دلیل بارش برف

با آمادگی از قبل ستاد بحران استانداری کرمانشاه، مشکلات آب و گاز شهرها و روستاهای برف‌زده استان به حداقل کاهش یافته است و علت قطعی برق تعدادی از روستا نیز به شکسته شدن تیر‌های برق و مسدود بودن راه‌ها برمی‌گردد.

به گزارش برق نیوز، محمد مرادی، سرپرست شرکت توزیع برق استان کرمانشاه، ادامه داد: پس از بارش شدید برف از شب گذشته، ۱۲۱ روستا و ۵ شهر اورامانات و دالاهو با قطعی برق همراه بوده است.

وی افزود: همکاران ما در شرایط سخت با استفاده از نفربر ارتش و حتی پای پیاده به این اماکن اعزام و نسبت به رفع برق اقدام کردند.

سرپرست شرکت توزیع برق استان کرمانشاه تصریح کرد: هم اکنون برق حدود ۱۲ روستای بخش کلاشی از توابع شهرستان جوانرود قطع است و از آنجاکه تیر‌های برق شسکته شده و راه نیز مسدود است، امکان حضور انفرادی پرسنا مهیا نیست و باید پس از رفع مسدودی نسبت به برپایی تیر‌های جدید و اتصال شبکه برق اقدام کرد.

مرادی با بیان اینکه خاموشی ۵ شهر کوچک و ۲۱۹ روستا؛ با تلاش و کوشش شبانه‌روزی همکاران شرکت توزیع برق استان کرمانشاه رفع و تا کنون ۹۰ درصد روستا‌ها برقرار شده است، گفت: باقی روستا‌ها به‌علت صعب‌العبور و بسته بودن راه‌ها و جاده‌های ارتباطی به روستا‌ها علی‌رغم آمادگی کامل نیرو‌های عملیاتی برق و آماده‌سازی همه وسایل و تجهیزات مورد نیاز برای رفع حوادث شبکه‌های برق در انتظار بازگشایی راه‌ها هستند.

وی در پایان، خاطرنشان کرد: خوشبختانه با همکاری و همراهی نیرو‌های نظامی سپاه و ارتش در بعضی نقاط مانند ۴ روستا در مسی تنگ گول در بخش گهواره شهرستان دالاهو از شهرستان‌های جنوب غربی استان کرمانشاه باعث بازگشایی راه‌ها و نهایتا برق‌دار کردن روستا شدند.

اخراج مدیر سابق مرکز اجتماعی منابع آب و انرژی وزارت نیرو از دانشگاه!

محمد فاضلی مدیر مرکز امور اجتماعی منابع آب و انرژی وزارت نیروی قبلی از دانشگاه اخراج شد!

به گزارش برق نیوز، محمد فاضلی مدیر مرکز امور اجتماعی منابع آب و انرژی وزارت نیروی قبلی از دانشگاه اخراج شد!

هنوز هیچ دلیلی برای این اقدام اعلام نشده است. محمد فاضلی در زمان وزارت نیرویی اردکانیان بعنوان مشاور و رئیس مرکز امور اجتماعی منابع آب و انرژی وزارت نیرو بود که بیشتر از  بقیه تیم اردکانیان اهل رسانه بود و به تبیین سیاست‌های اجتماعی آب و برق در شبکه‌های اجتماعی میپرداخت. وی دارای چندین پیج فعال در تلگرام، اینستاگرام و توئیتر بود.

سه همکار برقکار گرفتار در سیلاب کرمان بعد از سه روز با بالگرد نجات یافتند

در جریان بارندگی‌های اخیر در مناطق جنوبی و شرقی استان کرمان، سه نفر از همکاران مدیریت برق شهرستان ریگان که جهت رفع خاموشی به منطقه اعزام گردیده بودند، بدلیل طغیان رودخانه در منطقه گرفتار و موفق به برگشت نشدند.
به گزارش برق نیوز، سه نفر از نیروهای مدیریت برق شهرستان ریگان با نامهای ابوذر اشرفیان ،سجاد هاشمی و وحید شهیکی جهت رفع خاموشی به منطقه اعزام و به دلیل طغیان رودخانه امکان برگشت پیدا نکرده و با توجه به تداوم طغیان رودخانه ها پس از گذشت سه روز نیز امکان ارتباط زمینی فراهم نشد و در منطقه گرفتار شدند که در نهایت با پیگیری های شرکت برق و استانداری و در اختیار قرار دادن یک دستگاه بالگرد آنها نجات بافتند..

انتشار استاندارد ملی با موضوع ایمنی در سامانه های قدرت فتوولتائیک

به گزارش برق نیوز، در راستای تحقق و پیاده‌سازی نظام‌نامه استاندارد‌های صنعت برق، پیرو تأیید و تصویب استاندارد “ایمنی مبدل‌های توان الکتریکی برای استفاده در سامانه‌های قدرت فتوولتائیک، قسمت ۱- الزامات عمومی” در دومین جلسه کمیته تصویب استاندارد‌های صنعت برق با حضور مدیران ارشد دفاتر راهبری و نظارت بر تولید، انتقال و توزیع وزارت نیرو، سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، سازمان ملی استاندارد ایران، شرکت‌های مادر تخصصی توانیر و تولید نیروی برق حرارتی، پژوهشگاه‌نیرو و ۱۶۱ امین اجلاسیه کمیته ملی انرژی سازمان ملی استاندارد ایران و طی مراحل ابلاغ، استاندارد ملی ۱- ۲۲۹۸۰ انتشار یافت.

استاندارد مذکور الزامات مورد نیاز برای تجهیزات مبدل توان مورد استفاده در سامانه‌های فتوولتائیک را به‌منظور حفاظت در برابر خطرات مکانیکی، شوک الکتریکی، انرژی، حریق و سایر خطرات ارایه می‌دهد.

این استاندارد حاصل کار مشارکتی بوده است که در تدوین آن همکاران پژوهشگاه نیرو، سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، شرکت توانیر و سازمان ملی استاندارد ایران نقشی بسزا و مؤثر داشته‌اند.

پیگیری مشکلات قراردادی اعضای سندیکا از مجرای برق حرارتی

اولین جلسه مشترک نمایندگان سندیکای صنعت برق ایران و مدیرعامل شرکت مادر تخصصی تولید نیروی برق حرارتی ذیل کارگروه تعدیل این شرکت، چهاردهم دی ماه در دفتر مدیرعامل این شرکت برگزار شد.

به گزارش برق نیوز، در این جلسه پیام باقری و مهدی مسائلی رئیس و نایب رئیس هیات مدیره سندیکا، علی تبیانیان دبیر کمیته‌های تخصصی سندیکا حضور داشتند.

در این جلسه نمایندگان سندیکا تاکید کردند که هدف از ارتباط گیری سندیکا و شرکت برق حرارتی رسیدگی به مشکلات اعضای این تشکل با شرکت‎های مدیریت تولید برق و نیروگاه‎هاست تا با بررسی آن‌ها بتوان گره‎ای از کارشان گشود. شرکت‎های عضو سندیکا به طور مستقیم فعالیتی در تولید انرژی ندارند، اما در حوزه قرارداد‌های خرید، پیمانکاری و خدمات فنی و مهندسی با نیروگاه‎ها در ارتباط هستند لذا تقویت ارتباط بین سندیکا و شرکت برق حرارتی می‎تواند راهگشای مشکلات اعضا باشد.

در ادامه جلسه برخی از مشکلات قراردادی و بیمه‎ای شرکت‎های عضو مطرح و مقرر شد این مسائل با دعوت از نمایندگان سندیکا در کارگروه‎های شرکت برق حرارتی بررسی شود. همچنین مقرر شد شرکت برق حرارتی در هنگام برگزاری مناقصات، در حوزه ساخت داخل از شرکت‌های عضو سندیکا استعلام کند و در صورتی که این شرکت‌ها تجهیزات و خدمات مورد نیاز را دارا بودند، از ظرفیت آن‌ها استفاده شود.

در بخش بعدی جلسه تاکید شد که سندیکای صنعت برق ایران برای پیگیری مشکلات شرکت‎های عضو خود مکاتبات مختلفی با برق حرارتی خواهد داشت لذا انتظار می‎رود برای رفع این مشکلات و تنظیم جلسه برای بررسی آنها، مکاتبات سندیکا پاسخ داده شود. سندیکا پیشتر درخصوص مشکلات شرکت پویش گستر صنعت در ارتباط با تعدیل ناشی از افزایش نرخ ارز انجام، مکاتباتی با این برق حرارتی داشته است که در این جلسه این موضوع بررسی و دستورات لازم به شرکت تولید نیروی برق هرمزگان ابلاغ شد.

در ادامه عنوان شد که سندیکای صنعت برق در حوزه اقتصاد برق مطالعات و پژوهش‌های جامعی داشته که توسط کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی و مرکز پژوهش‌های مجلس منتشر و مورد استفاده قرار گرفته است لذا با توجه به در دستور کار قرار گرفتن قانون برنامه هفتم توسعه و قانون بودجه سال ۱۴۰۱، منویات مشترک بخش خصوصی و دولتی در حوزه برق حرارتی می‌تواند زمینه‌ساز همکاری‌های مشترک بین سندیکا و شرکت برق حرارتی باشد.

در ادامه تاکید شد که توسعه کسب و کار اعضای سندیکا با استفاده از ظرفیت‌های قانونی جهت بهینه‎سازی و توسعه سرمایه‎‎گذاری، از محل تهاتر با حواله نفتی مورد علاقه سندیکا است و سندیکا جهت تعریف پروژه‌های جدید نیروگاهی از طریق مذکور اعلام آمادگی می‌کند.

در بخش بعدی تصریح شد برخی از شرکت‌های زیر مجموعه سندیکا که در حوزه تولید، پیمانکاری، مشاوره و بازرگانی فعالیت می‌کنند، با شرکت‌های زیرمجموعه برق حرارتی طرف قرارداد هستند لذا سندیکا تقاضا دارد با ایجاد یک بستر مشترک، موانع و مشکلات قراردادی، مالی و … مورد طرح توسط بخش خصوصی یا کارفرمای دولتی حل و فصل شود و از درخواست‌های منطقی مطرح شده به صورت دوجانبه حمایت شود. با توجه به وجود بستر‌های ارتباطی سندیکا با شرکت توانیر، انتظار است چنین ارتباطاتی در حوزه شرکت برق حرارتی نیز بوجود آید.

در این جلسه نمایندگان شرکت برق حرارتی اظهار کردند که شرکت مادرتخصصی برق حرارتی به صورت مستقیم با بخش خصوصی طرف قرارداد نیست، اما شرکت‌های زیرمجموعه با اعضای سندیکا دارای قرارداد هستند. در ماه‌های اخیر اقداماتی در حوزه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در حوزه نیروگاهی با استفاده از ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید و بحث سوخت صرفه‎جویی شده انجام شده است. اگر سندیکا تجربیات، مطالعات و پژوهش‌هایی در این خصوص انجام داده باشد، مورد استقبال شرکت برق حرارتی خواهد بود.

در ادامه تاکید شد که موضوع دریافت حواله نفت توسط بخش خصوصی در ازای انجام پروژه تاکنون عملیاتی نشده است، اما به طور کلی برق حرارتی از طرح‌های جدید در حوزه سرمایه گذاری و بهینه سازی استقبال می‌کند. چنانچه عضوی از سندیکا با شرکت‌های زیر مجموعه برق حرارتی دارای مشکل باشد، برق حرارتی آمادگی حل و فصل موضوع را دارد.

در این جلسه مقرر شد که برای بررسی موضوعات قراردادی شرکت‌های عضو سندیکا، کمیته‌ای در شرکت برق حرارتی با حضور نمایندگان شرکت‌های زیر مجموعه تشکیل شود و سندیکا بتواند مشکلات اعضای خود را در این کمیته مطرح کند.

در پایان جلسه با موافق اعضا مقرر شد در جلسات آتی کمیته‌های بررسی مشکلات قراردادی و تعدیل نرخ ارز، از نماینده سندیکای صنعت برق نیز دعوت به عمل آید.

رای دیوان عدالت اداری در مورد سنوات آخر خدمت کارکنان وزارت نیرو

به گزارش برق نیوز، متن بخشنامه مورد اعتراض به شرح زیر است:

” کلیه شرکت‌های مادرتخصصی

موضوع: بازنشستگی مشاغل سخت شرکت‌های وابسته

به منظور نگهداشت نیروی انسانی شاغل در مشاغل سخت و زیان آور شرکت‌های وابسته غیردولتی (مدیریت تولید برق، توزیع نیروی برق، آب و فاضلاب شهری و استانی، بهره برداری از شبکه‌های آبیاری و زهکشی) و در راستای افزایش انگیزش و بهره وری مطلوب نیروی انسانی که واجد شرایط بازنشستگی اختیاری می‌باشند، موافقت می‌گردد موارد زیر از تاریخ ۱/۱۱/۱۳۹۱ اعمال شود.

«۳ـ مبنای محاسبه جهت تعیین پاداش سنوات در چارچوب بخشنامه شماره ۱۰۰/۵۰/۳۴۴۰۹ـ ۷/۵/۱۳۸۶ (حقوق مبنا + فوقالعاده جذب) میباشد».

مسئولیت اجرای این بخشنامه در شرکت‌های وابسته (غیردولتی) به عهده مدیرعامل شرکت و مسئولیت نظارت بر حسن اجرا، به عهده مدیران عامل شرکت‌های مادرتخصصی و مجامع عمومی ذیربط می‌باشد. وزیر نیرو ”

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حقوقی وزارت نیرو به موجب لایحه شماره ۴۱۰/۴۹۲۶۸/۹۹ـ ۲۰/۱۲/۱۳۹۹توضیح داده است که:”

۱ـ مطابق بند (پ) ماده ۸۰قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، شاکی باید در درخواست خود حکم شرعی یا مواد قانونی که ادعای مغایرت مصوبه با آن شده است و همچنین مطابق بند (ت) همان ماده باید «دلایل و جهات اعتراض از حیث مغایرت مصوبه با شرع یا قانون اساسی یا سایر قوانین یا خروج از اختیارات مرجع تصویبکننده» را تصریحا ً بیان نماید، در حالی که مستندات قانونی مورد نظر شاکی اساسا ً هیچ گونه ارتباطی با موضوع بخشنامه صادره توسط وزارت نیرو ندارد و مقررات و مواد قانونی استناد شده از سوی شاکی از جمله مواد قانون کار و رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مربوط به پاداش سنوات استحقاقی است و نه پاداش سنوات تشویقی.

۲ـ بخشنامه معترض عنه به منظور نگهداشت نیروی انسانی شاغل در مشاغل سخت و زیان آور صادر گردیده و بنا به مقرره آن کارکنان در صورت درخواست بازنشستگی اختیاری، مطابق جدول بند ۱علاوه بر پاداش سنوات استحقاقی و تکلیفی کارفرما، از پاداش سنوات تشویقی نیز بهره مند می‌شوند.

۳ـ بند ۳ بخشنامه معترض عنه (مبنای محاسبه پاداش سنوات) دارای ۲ بخش است: ۱ـ پاداش سنوات استحقاقی که به میزان سنوات اشتغال در شرکت می‌باشد. ۲ـ پاداش سنوات تشویقی که مازاد بر سنوات استحقاقی پرداخت می‌شود. از آنجا که نحوه پرداخت سنوات استحقاقی بر اساس دادنامه‌های شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۳۳۲۸ـ ۲۹/۱۱/۱۳۹۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۸۹۹ـ ۵/۸/۱۳۹۹ هیأت تخصصی کار با بیمه و تأمین اجتماعی و بند (ب) ماده ۳۷ قانون کار جمهوری اسلامی ایران تعیین گردیده است لذا دادنامه مذکور طی نامه شماره ۵۳۰/۱۱۴۷۵/۹۹ـ ۲۷/۱/۱۳۹۹ و بند ۱۶ بخشنامه شماره ۱۰۰/۵۰/۱۲۴۰۰/۹۹ـ ۲۷/۱/۱۳۹۹ وزارت نیرو به کلیه شرکت‌های مادرتخصصی جهت اجرا ابلاغ گردیده است، همچنین طی بند ۴ مصوبات جلسه شماره ۷۱ـ ۱۰/۴/۱۳۹۹ کمیته سرمایه انسانی، پاداش سنوات استحقاقی کلیه کارکنان شاغل در شرکت‌های مذکور (اعم از عادی و یا سخت و زیان آور) به میزان کلیه اقلام مندرج در قرارداد کار یا حکم کارگزینی که حقوق نامیده می‌شود، پرداخت می‌شود. این در وضعیتی است که بند ۳ بخشنامه یاد شده صرفا ً در خصوص پاداش سنوات تشویقی که مازاد بر پاداش استحقاقی است، قابلیت اجرا دارد. به عبارت دیگر پاداش تشویقی به عنوان مازاد بر پاداش استحقاقی که بنا به درخواست و اعلام رضایت کارکنان انجام می‌پذیرد تفاوتی در ماهیت وجود ندارد که به صورت مبلغ مقطوع یا مبنای دیگری برای پرداخت آن منظور گردد.

۴ـ پاداش سنوات تشویقی در چارچوب توافقات طرفین و در راستای مواد ۱۰و ۲۳۱قانون مدنی صورت می‌پذیرد، لذا با توجه به رضایت حاصله، ادعای ابطال اقدامات صورت گرفته از زمان تصویب فاقد توجیه و محمل قانونی است.

علیهذا با عنایت به مراتب فوق و اینکه بخشنامه معترض عنه فاقد هرگونه ایراد شرعی و قانونی بوده و دلیلی بر مغایرت مصوبه مورد شکایت با قوانین جاری کشور ارائه نگردیده، لذا اتخاذ تصمیم شایسته دایر بر رد شکایت مطروحه توسط آن مرجع مورد استدعاست. ضمنا ً خواهشمند است دستور فرمایند نمایندگان وزارت نیرو جهت ادای توضیحات لازم در جلسه رسیدگی حضور یابند. ”

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲/۶/۱۴۰۰با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیأت عمومی

اولاً: براساس رأی شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۳۳۲۸ـ ۲۹/۱۱/۱۳۹۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری و رأی شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۸۹۹ـ ۵/۸/۱۳۹۹ هیأت تخصصی کار، بیمه و تأمین اجتماعی دیوان عدالت اداری و با عنایت به مفاد مواد ۳۴،۳۱،۲۴و ۳۵ قانون کار جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۶۹ پاداش سنوات استحقاقی به میزان کلیه اقلام مندرج در قرارداد کار یا حکم کارگزینی که حقوق نامیده میشود، تعیین میگردد. ثانیا ً: در بند ۳ بخشنامه معترض عنه، علی الاطلاق مبنای محاسبه جهت تعیین پاداش سنوات اعم از استحقاقی و تشویقی (حقوق مبنا + فوق العاده جذب) بیان گردیده و دلیلی مبنی بر اینکه این مبنای محاسبه مختص پاداش تشویقی است و پاداش استحقاقی را در برنمی گیرد، وجود ندارد. ثالثا ً: در بخشنامه شماره ۱۰۰/۵۰/۳۴۴۰۹ مورخ ۷/۵/۱۳۸۶ وزیر نیرو نیز که بند ۳ بخشنامه مورد شکایت مبنای محاسبه پاداش سنوات را به آن بخشنامه ارجاع داده، هیچ تفکیکی بین تعیین پاداش سنوات اعم از استحقاقی و تشویقی صورت نگرفته و صرفا ً علی الاطلاق با احتساب فوق العاده جذب و نگهداری در محاسبه پاداش پایان خدمت و اضافه کاری جهت مشمولین قانون کار که شاغل هستند، موافقت شده است. بنا به مراتب فوق، اطلاق بند ۳ بخشنامه شماره ۱۰۰/۵۰/۴۴۴۰۹/۹۳ مورخ ۴/۱۱/۱۳۹۳ که علی الاطلاق مبنای محاسبه تعیین پاداش سنوات اعم از استحقاقی و تشویقی را حقوق مبنا + فوقالعاده جذب بیان داشته، مغایر با قوانین و مقررات مذکور و خارج از حدود اختیارات مرجع تصویبکننده آن است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود.